Latarnie umarłych to średniowieczne, murowane budowle z kamienia lub cegły, wznoszone w Polsce oraz innych krajach Europy m.in. we Francji, Niemczech, Czechach i Austrii, głównie od XII do XIV wieku.
Latarnie umarłych to średniowieczny symbol przestrogi, pamięci o zmarłych oraz duchowego drogowskazu, który swoim światłem łączył świat żywych i umarłych.
Latarnie stawiano w pobliżu cmentarzy, szpitali, przytułków oraz na skrzyżowaniach ważnych traktów. Płonące w nich światło ostrzegało nocnych podróżnych przed niebezpieczeństwem zarażenia groźnymi chorobami lub przed zbliżaniem się do miejsc pochówku i stref zagrożonych przestępczością.
Światło latarni rozświetlające mrok miało przypominać o modlitwie za zmarłe dusze oraz odstraszać upiory i złe moce.
Największym skupiskiem latarni umarłych w Polsce jest Kraków i region Małopolski. Wiele dawnych latarni z biegiem wieków przebudowano na klasyczne kapliczki przydrożne, dlatego współcześnie identyfikuje się je głównie po charakterystycznej, strzelistej konstrukcji i zamurowanych okienkach w których niegdyś ustawiano źródła światła: lampki, kaganki oliwne, pochodnie.
Na zdjęciach latarnie umarłych z Krakowa stojące: przy kościele św. Mikołaja, przy murze klasztoru Karmelitanek na ulicy Kopernika oraz na Plantach Krakowskich na tyłach Hotelu Royal.
Autor zdjęć: Marek Ciuła
